12px13px15px17px
Tarix:21/11/12

“Tərcümə plagiatlığını aşkarlamaq üçün çoxdilli antiplagiat sistemi işlənilməlidir”

Son zamanlar elektron nəşrlərin sürətlə artımı elmi etikanın təmin olunması sahəsində bir sıra problemlər yaradıb. “ICTnews” elektron xəbər xidmətinin məlumatına görə, bu fikri AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun (İTİ) şöbə müdiri, texnika elmləri doktoru Ramiz Alıquliyev Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi (RİTN), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) və İTİ-nin təşkilatçılığı ilə keçirilən Elektron elm problemləri üzrə I Respublika elmi-praktiki konfransında bildirib. Onun sözlərinə görə, elmi etikadan danışarkən, müəlliflik və plagiatlıq problemləri də qeyd olunmalıdır: “Müəlliflik - məqalənin kimə məxsus olduğunun təyin edilməsi prosesidir. Bəzi məqalələrin hazırlanmasında müəlliflərin birgə əməkdaşlığı müşahidə edilir.

Bu əməkdaşlıq nəticəsində müəlliflərdən bəziləri sadəcə təşəkkür, digərləri isə həmmüəlliflik tələb edə bilərlər”. Alim qeyd edib ki, elmi məqalənin həmmüəllifi olmaq üçün dəqiq işlənmiş qaydalar mövcuddur: “Bunun üçün hər bir müəllif işə mühüm intellektual töhfə verməlidir. Elmdə “fəxri” həmmüəlliflik qəbuledilməzdir. İşə maliyyə, material, texniki dəstəyin verilməsi həmmüəllif olmaq üçün mühüm töhfə hesab oluna bilməz. Plagiatlıq isə kiminsə ideyalarını, fikirlərini, şəkillərini, nəzəriyyələrini, sözlərini özününkü kimi təqdim etməkdir”.

Onun sözlərinə görə, hazırda əsas problem ondan ibarətdir ki, bu qədər böyük həcmli elmi informasiya mühitində plagiatlığı aşkarlamaq olduqca çətindir və bu problemi klassik metodlarla həll etmək praktiki olaraq mümkün deyil: “Bu məqsədlə dünyanın aparıcı ölkələri e-elm mühitində plagiatlığı aşkarlamaq üçün xüsusi mexanizmlər və texnologiyalar işləmişlər ki, burada da antiplagiat sistemlərinin xüsusi yeri var. Bu sistemlərin əksəriyyətinin ingilisdilli olmasını nəzərə alaraq, Azərbaycan dili, həmçinin tərcümə plagiatlığını aşkarlamaq üçün çoxdilli antiplagiat sisteminin işlənilməsi indiki zamanda böyük  əhəmiyyətə malikdir”.

Elmmetriyanın elm sahəsi kimi formalaşma mərhələləri haqqında da məlumat verən şöbə müdiri elmmetriyanın imkanları, inkişaf perspektivləri və qiymətləndirmə mexanizmləri ilə bağlı maraqlı açıqlamalar verib. Tədqiqatçının elmi fəaliyyətinin, elmi jurnalın qiymətləndirilməsi, universitet və ölkənin reytinqinin təyin edilməsi üçün bir çox elmmetrik, eləcə də vebometrik göstəricilərdən istifadə edildiyini qeyd edib. Alim bildirib ki, mövcud akademik verilənlər bazaları axtarış funksiyaları ilə yanaşı, qiymətləndirmə funksiyalarını da yerinə yetirir.

Əsas məqsəd bu bazalardan qeydiyyatdan keçib, ölkəmizin elmi nəticələrini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaqdır. R.Alıquliyev onu da əlavə edib ki, Azərbaycanda elmmetriyanın bir elm sahəsi kimi inkişaf etdirilməsi milli istinad indeksinin yaradılması ilə yanaşı, ölkə daxilində elmi təşkilatların, jurnalların, tədqiqatçının elmi fəaliyyətinin və s. qiymətləndirilməsi üçün yeni indeksin işlənməsi, başqa sözlə desək, beynəlxalq qiymətləndirmə meyarlarının milliləşdirilməsi baxımından da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Alim, həmçinin e-elm mühitində elmi etikanın təmin olunması mexanizmləri və texnologiyaları haqqında maraqlı məlumatları nəzərə çatdırıb.

Seksiyalarla davam edən konfransda institutun layihə baş mühəndisi Məkrufə Hacırəhimova e-elmin formalaşdırılması sahəsində beynəlxalq təcrübə və təşəbbüslər haqqında geniş məlumat verib və 2003-cü ildə Cenevrədə keçirilən informasiya cəmiyyətinin problemlərinə həsr olunmuş ümumdünya sammitində qəbul olunmuş “Prinsiplər bəyannaməsi”ndə e-təhsil, e-səhiyyə, e-mədəniyyət, e-kommersiya və s. ilə yanaşı, e-elmlə bağlı qərarın xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb. O bildirib ki, dünyada İKT nəhəngləri kimi şöhrət qazanmış təşkilatlar da elmi fəaliyyətdə yeni texnologiyaların tətbiqinə və problemlərinə həsr olunmuş konfranslar keçirib, bu istiqamətdə tədbirlər indi də davam etməkdədir. Elmi-tədqiqat işlərinin səmərəliliyinin yüksəldilməsinə, elmin bütün sahələrinin beynəlxalq standartlar səviyyəsində inkişafına və inteqrasiyasına nail olmaq məqsədilə mühüm işlər həyata keçirilir.

O, həmçinin İngiltərənin “E-science” proqramı, Hollandiya universitetlərini bir araya gətirən “DAS-2” paylanmış sistemi, ABŞ-ın “Globus”, “Tolkit”, “Grid 2003” və əsas akademik saytları birləşdirən “TeraGrid”, elmi verilənlərin emalı üzrə Avropada “EGEE” (Enabling Grids for E–Science in Europe), Rusiyanın “RDİG” grid layihələri və digər şəbəkələrlə bağlı maraqlı açıqlamalar verib, e-elm mühitində sənəd dövriyyəsi texnologiyaları ilə konfrans iştirakçılarını tanış edib.

Fizika-riyaziyyat elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Anar Kazımov isəAzScienseNet” şəbəkəsində distant tədrisin imkanları haqqında məruzə ilə çıxış edib. Naxçıvan Dövlət Universitetində şəbəkənin imkanlarından geniş istifadə olunduğunu qeyd edən A.Kazımov bildirib ki, distant təhsil yüksəkixtisaslı kadrların yetişdirilməsində, dünyanın nüfuzlu universitetləri ilə genişmiqyaslı əlaqələrin qurulmasında, bilik və təcrübə mübadiləsinin aparılmasında, gənc nəslin innovativ inkişafında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Alim bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələrə görə AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun alim və mütəxəssislərinə dərin minnətdarlığını bildirib.

Həqiqət İSABALAYEVA




Baxış sayı: 1612

© İstifadə edilərkən İctnews-a istinad olunmalıdır

Facebook Google Favorites.Live BobrDobr Delicious Twitter Propeller Diigo Yahoo Memori MoeMesto






14 Aprel 2021

14/04/21
“Azərpoçt” MMC-nin Baş direktoru PTT rəhbəri ilə onlayn görüş keçirib

Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən “Azərpoçt” MMC-nin

14/04/21
Məhsulların yararlılıq müddətini izləyən qiymət cədvəlləri hazırlanıb

İsrailin “Wasteless” startapı məhsulların yararlılıq müddətini izləyən qiymət cədvəlləri hazırlayıb. Məhs

14/04/21
“Sony” şirkəti 4K ekrana malik yeni qabaqcıl “Xperia 1 III” smartfonunu nümayiş etdirib

Yapon şirkəti “Snapdragon 888” prosessoru ilə təchiz edilmiş “Sony Xperia 1” qabaqcıl smartfonunun üçün

14/04/21
Aparıcı İT şirkətlərinin “Computex 2021 Hybrid” sərgisində iştirakı təsdiqlənib

Tayvanın Xarici Ticarətin İnkişafı Şurası (TAITRA) dünyanın aparıcı informasiya texnologiyaları şirkətlər

14/04/21
Yeni “Apple” qurğuları nə vaxt təqdim ediləcək?

“Apple” şirkətinin yeni qurğuları aprelin 20-də nümayiş olunacaq. Bu barədə “The Verge” nəşri məlumat yayıb.

14/04/21
“Samsung” şirkəti "ən güclü" “Galaxy” qurğusunu elan edib

“Samsung Electronics” şirkəti 28 aprel tarixində keçiriləcək “Galaxy Unpacked” təqdimat mərasimində

14/04/21
“Samsung” şirkəti “Galaxy Tab A7 Lite” adlı ucuz yığcam planşetini təqdim edəcək

“Samsung” şirkəti “Galaxy Tab A7 Lite” adlı ucuz planşetini təqdim etmək niyyətindədir. Qurğu haqqında Çi

14/04/21
Sinqapurda ərzaqlar “Camello” robotları ilə çatdırılmağa başlayıb

Pandemiya şəraitində məhsulların çatdırılması xidmətinə yüksək tələbatı nəzərə alan Sinqapurun “OTSAW Dig

14/04/21
“Canalys”: “Dünya kompüterlər bazarının həcmi sürətlə artır”

“Canalys” şirkəti qlobal fərdi kompüterlər bazarı üzrə statistika dərc edərək məsafədən iş və distant təh

13 04 2021

13/04/21
“WhatsApp” messencerinin istifadəçiləri yeni boşluq haqqında xəbərdar ediliblər

Mütəxəssislər “WhatsApp” messencerində istifadəçinin hesabını bloklamağa imkan verən yeni boşluq aşkar ed

13/04/21
“Microsoft” korporasiyası “Nuance” şirkətini 19,7 milyard dollara satın alıb

“Microsoft” korporasiyası danışığı mətnə çevirmək üçün proqram alətləri hazırlayan ən böyük şirkət

13/04/21
“8K” formatlı televizorların gələcəyi təsvir edilib

“Strategy Analytics” analitik agentliyi dörd ildən sonra böyük ekran diaqonalına malik “4K” formatlı tele

13/04/21
“Snapdragon 888” platformalı “Xiaomi Mi 11X” smartfonu buraxılacaq

Çinin “Xiaomi” şirkəti güclü “Mi 11X” smartfonunun tezliklə nümayiş etdiriləcəyini bildirən təsvir

13/04/21
“Apple” şirkəti videokamera və səs tanıma funksiyasına malik TV konsol hazırlayır

“Apple” korporasiyası tərəfindən hazırlanan qurğu özündə “Apple TV” konsolunu, həmçinin səs tanıma

13/04/21
Smartfonun yuxuya təsiri araşdırılıb

Smartfon insanın sağlamlığına, həmçinin onun yuxusuna mənfi təsir göstərə bilər. Bu barədə “WeChat”da öz

13/04/21
“Samsung” şirkəti “OLED” panelləri əsas rəqibindən alacaq

Cənubi Koreyanın “Samsung” və “LG” şirkətləri arasında tarixi saziş imzalanıb. Belə ki, “Samsung”

13/04/21
“HarmonyOS” sistemli ilk “Huawei” planşeti təqdim ediləcək

Çinin “Huawei” şirkəti “MatePad Pro” planşetinin ikinci nəslini buraxılışa hazırlayır. Qurğu şirkətin öz