12px13px15px17px
Tarix:21/11/12

“Tərcümə plagiatlığını aşkarlamaq üçün çoxdilli antiplagiat sistemi işlənilməlidir”

Son zamanlar elektron nəşrlərin sürətlə artımı elmi etikanın təmin olunması sahəsində bir sıra problemlər yaradıb. “ICTnews” elektron xəbər xidmətinin məlumatına görə, bu fikri AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun (İTİ) şöbə müdiri, texnika elmləri doktoru Ramiz Alıquliyev Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi (RİTN), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) və İTİ-nin təşkilatçılığı ilə keçirilən Elektron elm problemləri üzrə I Respublika elmi-praktiki konfransında bildirib. Onun sözlərinə görə, elmi etikadan danışarkən, müəlliflik və plagiatlıq problemləri də qeyd olunmalıdır: “Müəlliflik - məqalənin kimə məxsus olduğunun təyin edilməsi prosesidir. Bəzi məqalələrin hazırlanmasında müəlliflərin birgə əməkdaşlığı müşahidə edilir.

Bu əməkdaşlıq nəticəsində müəlliflərdən bəziləri sadəcə təşəkkür, digərləri isə həmmüəlliflik tələb edə bilərlər”. Alim qeyd edib ki, elmi məqalənin həmmüəllifi olmaq üçün dəqiq işlənmiş qaydalar mövcuddur: “Bunun üçün hər bir müəllif işə mühüm intellektual töhfə verməlidir. Elmdə “fəxri” həmmüəlliflik qəbuledilməzdir. İşə maliyyə, material, texniki dəstəyin verilməsi həmmüəllif olmaq üçün mühüm töhfə hesab oluna bilməz. Plagiatlıq isə kiminsə ideyalarını, fikirlərini, şəkillərini, nəzəriyyələrini, sözlərini özününkü kimi təqdim etməkdir”.

Onun sözlərinə görə, hazırda əsas problem ondan ibarətdir ki, bu qədər böyük həcmli elmi informasiya mühitində plagiatlığı aşkarlamaq olduqca çətindir və bu problemi klassik metodlarla həll etmək praktiki olaraq mümkün deyil: “Bu məqsədlə dünyanın aparıcı ölkələri e-elm mühitində plagiatlığı aşkarlamaq üçün xüsusi mexanizmlər və texnologiyalar işləmişlər ki, burada da antiplagiat sistemlərinin xüsusi yeri var. Bu sistemlərin əksəriyyətinin ingilisdilli olmasını nəzərə alaraq, Azərbaycan dili, həmçinin tərcümə plagiatlığını aşkarlamaq üçün çoxdilli antiplagiat sisteminin işlənilməsi indiki zamanda böyük  əhəmiyyətə malikdir”.

Elmmetriyanın elm sahəsi kimi formalaşma mərhələləri haqqında da məlumat verən şöbə müdiri elmmetriyanın imkanları, inkişaf perspektivləri və qiymətləndirmə mexanizmləri ilə bağlı maraqlı açıqlamalar verib. Tədqiqatçının elmi fəaliyyətinin, elmi jurnalın qiymətləndirilməsi, universitet və ölkənin reytinqinin təyin edilməsi üçün bir çox elmmetrik, eləcə də vebometrik göstəricilərdən istifadə edildiyini qeyd edib. Alim bildirib ki, mövcud akademik verilənlər bazaları axtarış funksiyaları ilə yanaşı, qiymətləndirmə funksiyalarını da yerinə yetirir.

Əsas məqsəd bu bazalardan qeydiyyatdan keçib, ölkəmizin elmi nəticələrini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaqdır. R.Alıquliyev onu da əlavə edib ki, Azərbaycanda elmmetriyanın bir elm sahəsi kimi inkişaf etdirilməsi milli istinad indeksinin yaradılması ilə yanaşı, ölkə daxilində elmi təşkilatların, jurnalların, tədqiqatçının elmi fəaliyyətinin və s. qiymətləndirilməsi üçün yeni indeksin işlənməsi, başqa sözlə desək, beynəlxalq qiymətləndirmə meyarlarının milliləşdirilməsi baxımından da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Alim, həmçinin e-elm mühitində elmi etikanın təmin olunması mexanizmləri və texnologiyaları haqqında maraqlı məlumatları nəzərə çatdırıb.

Seksiyalarla davam edən konfransda institutun layihə baş mühəndisi Məkrufə Hacırəhimova e-elmin formalaşdırılması sahəsində beynəlxalq təcrübə və təşəbbüslər haqqında geniş məlumat verib və 2003-cü ildə Cenevrədə keçirilən informasiya cəmiyyətinin problemlərinə həsr olunmuş ümumdünya sammitində qəbul olunmuş “Prinsiplər bəyannaməsi”ndə e-təhsil, e-səhiyyə, e-mədəniyyət, e-kommersiya və s. ilə yanaşı, e-elmlə bağlı qərarın xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb. O bildirib ki, dünyada İKT nəhəngləri kimi şöhrət qazanmış təşkilatlar da elmi fəaliyyətdə yeni texnologiyaların tətbiqinə və problemlərinə həsr olunmuş konfranslar keçirib, bu istiqamətdə tədbirlər indi də davam etməkdədir. Elmi-tədqiqat işlərinin səmərəliliyinin yüksəldilməsinə, elmin bütün sahələrinin beynəlxalq standartlar səviyyəsində inkişafına və inteqrasiyasına nail olmaq məqsədilə mühüm işlər həyata keçirilir.

O, həmçinin İngiltərənin “E-science” proqramı, Hollandiya universitetlərini bir araya gətirən “DAS-2” paylanmış sistemi, ABŞ-ın “Globus”, “Tolkit”, “Grid 2003” və əsas akademik saytları birləşdirən “TeraGrid”, elmi verilənlərin emalı üzrə Avropada “EGEE” (Enabling Grids for E–Science in Europe), Rusiyanın “RDİG” grid layihələri və digər şəbəkələrlə bağlı maraqlı açıqlamalar verib, e-elm mühitində sənəd dövriyyəsi texnologiyaları ilə konfrans iştirakçılarını tanış edib.

Fizika-riyaziyyat elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Anar Kazımov isəAzScienseNet” şəbəkəsində distant tədrisin imkanları haqqında məruzə ilə çıxış edib. Naxçıvan Dövlət Universitetində şəbəkənin imkanlarından geniş istifadə olunduğunu qeyd edən A.Kazımov bildirib ki, distant təhsil yüksəkixtisaslı kadrların yetişdirilməsində, dünyanın nüfuzlu universitetləri ilə genişmiqyaslı əlaqələrin qurulmasında, bilik və təcrübə mübadiləsinin aparılmasında, gənc nəslin innovativ inkişafında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Alim bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələrə görə AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun alim və mütəxəssislərinə dərin minnətdarlığını bildirib.

Həqiqət İSABALAYEVA




Baxış sayı: 1354

© İstifadə edilərkən İctnews-a istinad olunmalıdır

Facebook Google Favorites.Live BobrDobr Delicious Twitter Propeller Diigo Yahoo Memori MoeMesto






22 Oktyabr 2019

22/10/19
Böyük Britaniyada hava taksisi sınaqdan keçirilir

Böyük Britaniyanın “Vertical Aerospace” startapı öz yeni hava taksisinin ilk sınaq uçuşunu nümayiş etdiri

22/10/19
2-ci “Bakı Elektron Ticarət Forumu” davam edir

“InnoWeek – İnnovasiya həftəsi” çərçivəsində keçirilən 2-ci “Bakı Elektron Ticarət Forumu (BEF – 20

22/10/19
Böyük data mərkəzlərinin sayı 500-ü ötüb

Bu ilin üçüncü rübündə dünyada hipermiqyaslanan data mərkəzlərinin sayı 504-ə çatıb. Bu göstəri

22/10/19
Sinqapurda 3D printerdə şokolad-konfetlər çap edilib

Sinqapurlu mühəndislər şokoladları 3D printerdə çap ediblər, “Scientific Reports” jurnalı məlumat verib.

22/10/19
BMT robot qatillərin tətbiqini qadağan edən beynəlxalq saziş hazırlamağa çağırır

Nobel mükafatı laureatı Codi Uilyams Nyu-Yorkda BMT-nin mənzil-qərargahında keçirilən mətbuat 

22/10/19
Ən sürətli mobil prosessorların reytinqi dərc edilib

Çinin smartfonların testində ixtisaslaşan populyar “Master Lu” servisi 2019-cu ilin üçüncü

22/10/19
“Kaspersky Antidrone” sistemi satışa çıxarılacaq (Video)

Rusiyanın “Kasperski laboratoriyası” antivirus şirkəti antidron sisteminin satışlarına başlayacaq.

22/10/19
“HTC” blokçeyn smartfonunu təqdim edib

"HTC" şirkəti kriptovalyuta istifadəçiləri üçün nəzərdə tutulmuş "Exodus 1s" smartfonu üç

22/10/19
Bu ölkənin universitetlərində smartfonlardan istifadəyə qadağa qoyulub

Hindistanın şimalında yerləşən Uttar-Pradeş ştatındakı kollec və universitetlərdə smartfonlardan istifadə

21 10 2019

21/10/19
“Windows Defender” əvvəlki kimi dünyanın ən yaxşı antiviruslarından biridir

“AV-Comparatives” müstəqil laboratoriyasının məlumatına görə, “Windows Defender” əvvəlki kimi dünyanın ən

21/10/19
2-ci “Bakı Elektron Ticarət Forumu” işə başladı

Bu gün “InnoWeek – İnnovasiya həftəsi” çərçivəsində Heydər Əliyev Mərkəzində ikigünlük 2-ci

21/10/19
Regionlarda telekommunikasiya şəbəkəsi yenidən qurulur

Son zamanlar “Aztelekom” MMC və ümumilikdə Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi 

21/10/19
“Oracle” şirkətinin baş direktoru vəfat edib

ABŞ-ın “Oracle” şirkətinin baş direktoru Mark Herd oktyabrın 18-də dünyasını dəyişib. Bu barədə “The Wall

21/10/19
Peşəkar 3D printerlər bazarının həcmi ikirəqəmli templə artır

“Context” analitik şirkəti qlobal 3D printerlər bazarı ilə əlaqədar keçirilmiş araşdırmanın nəticələrini

21/10/19
“Wing” şirkətinin dronları bağlamaları evlərə çatdırmağa başlayıb

“Alphabet” holdinqinin tərkibinə daxil olan “Wing” şirkəti pilotsuz təyyarələrin köməyi ilə bağlamaları

21/10/19
İKT-dən cinayətkar məqsədlər üçün istifadə ilə mübarizə haqqında konvensiyanın hazırlanması təklif olunur

BMT Baş Assambleyasının 74-cü sessiyasının üçüncü komitəsinin iclasında Rusiya və Belarusun bir sıra digə

21/10/19
Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin dəstəyilə kibertəhlükəsizliyə dair təlim keçirilib

Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi və Azərbaycan Banklar Assosiasiyasının dəstəyi, “İKT LAB

21/10/19
Britaniyada yeni superkompüter tikiləcək

Böyük Britaniyanın Edinburq Universitetində ikinci nəsil “AMD EPYC” prosessorları əsasında “ARCHER2” adlı

21/10/19
Məlumatları saniyədə 1 petabit sürətlə ötürən ilk şəbəkə qovşağı yaradılıb

Yapon mühəndisləri petabitlik şəbəkələr üçün ilk optik kommutator prototipini nümayiş etdiriblər. Belə a