12px13px15px17px
Tarix:14/09/13

İnformasiya təhlükəsizliyi üzrə dünyada şöhrətli mütəxəssis

Bu gün dünyada informasiya təhlükəsizliyinin təmini mühüm amillərdən biridir.
Təhlükə dedikdə sistemə dağılma, verilənlərin üstünün açılması və ya dəyişdirilməsi, xidmətdən imtina formasında ziyan vurulmasına səbəb ola bilən istənilən hal, şərait, proses və hadisələr nəzərdə tutulur.
 
 
Bu dəfə qəzetimizin "Persona" rubrikasında məhz informasiya təhlükəsizliyi sahəsində məşhur mütəxəssislərdən biri olan amerikalı Bryus Şnayer haqqında söhbət açacağıq.
 
 
 
Hazırda B. Şnayer kriptoqraf və informasiya təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssis olaraq dünyada şöhrət qazanıb. O, təhlükəsizlik, kriptoqrafiya və informasiya təhlükəsizliyi üzrə bir neçə kitabın müəllifidir. Şnayer "Counterpane Internet Security Inc." kriptoqrafiya şirkətinin banisi, Kriptologiya Tədqiqatları Beynəlxalq Assosiasiyasının Məsləhət Şurasının və Elektron Gizlilik İnformasiya Mərkəzinin Məsləhət Şurasının üzvüdür. O, həmçinin Bell Labs-da və ABŞ Müdafiə Nazirliyində işləyib. 2011-ci ilin noyabrında informatikanın  inkişafına verdiyi töhfələrə görə Vestminster Universiteti tərəfindən fəxri elmlər doktoru dərəcəsi ilə mükafatlandırılıb.
 
 
B.Şnayer 1963-cü il, 15 yanvar tarixində Nyu-Yorkda dünyaya gəlib. O, 1984-də Roçestrs Universitetində bakalavr və 1988-ci ildə Amerika Universitetində magistr dərəcələrinə yiyələnib.
 
 
Şnayer 1994-cü ildə "Tətbiqi Kriptoqrafiya" kitabını dərc etdirir. O, kitabda  detallarda iş prinsipi, reallaşdırmaları və kriptoqrafiya alqoritmlərindən istifadənin nümunələrini təsvir edirdi. Sonra "Cryptography Engineering" kitabını nəşr etdirir. Bu kitabda daha çox diqqət real sistemlərdə kriptoqrafiyadan istifadə ilə yanaşı, kriptoqrafiya alqoritmlərinin iş prinsipinə ayrılmışdı.
 
 
Həmçinin o, daha geniş auditoriya üçün təhlükəsizlik mövzusunda kitab yazır. 2000-ci ildə Şnayer "Sirlər və yalan. Rəqəmli dünyada məlumatların təhlükəsizliyi" nəşrini təqdim edir. 2003-cü ildə isə Şnayerin "Beyond Fear: Thinking Sensibly About Security in an Uncertain World" işi işıq üzü görüb. Kitabda təhlükəsizliyin təhdidlərinə əks təsirin ölçülərinin faydalılığının qiymətləndirilməsi prosesi  təfərrüatı ilə təsvir edilib.
 
 
Şnayer kompüter təhlükəsizliyi mövzusunda "Crypto-Gram" aylıq informasiya bülletenini, həmçinin "Schneier on Security" bloqunu idarə edir. Bloqda esselər bülletendə çıxmamışdan öncə dərc edilir. Oxucular üçün bloqda fikir və rəylərini bildirmək imkanı da yaradılıb.
 
 
İnformasiya təhlükəsizliyi mövzusunda məqalələr dərc edən nəşrlər Şnayerin mətnlərindən tez-tez sitatlar gətirir. Şnayer, əsasən təhlükəsizlik sistemlərində və kriptoqrafiya alqoritmlərinin reallaşdırmalarında zəif yerləri göstərir.
 
 
Şnayerin layihələri
 
Bryus Şnayer bir sıra mühüm layihələrin müəllifi kimi tanınır. Bu layihələrdən biri - Skein  onun rəhbərliyi ilə hazırlanmış dəyişən ölçünün heşləşdirilməsi alqoritmidir.
 
 
Skein heş funksiyası universal kriptoqrafiya primitivi kimi UBI-heşləşdirmə rejimində işləyən Threefish-in blok şifri əsasında yerinə yetirilib.  Yaddaşın minimal istifadəsi altında optimallaşdırma hazırlamanın əsas konsepsiyası idi,
Skein 256, 512 və 1024 bit və 264-1 bit çıxış blokunun ölçüsü qədər daxili vəziyyət ölçülərini  dəstəkləyir.
 
 
Şnayer həmçinin Duq Uitinq, Stefan Lüks və Frederik Müller ilə birlikdə "Phelix"-i hazırlayıb. "Phelix" - xəbərin autentifikasiyasının birdəfəlik kodundan istifadə edən yüksəksürətli konveyer şifridir. Şifr ilk dəfə 2004-cü ildə "eSTREAM" müsabiqəsində təqdim edilib. Alqoritm 232 modul üzrə toplama əməliyyatlarını özündə əhatə edir, "Phelix" 256 bitlik açardan və vaxtın 128 bitlik nişanından istifadə edir. Bəzi kriptoqraf şifrin səhv istifadəsi zamanı məxfi açarın alınması imkanları barədə narahatlıqlarını ifadə edirlər.
 
 
"Solitaire" şifrləmənin alqoritmi isə Şnayer tərəfindən "Xüsusi xidmət orqanlarının operativ əməkdaşlarına hər hansı elektron hesablayıcı qurğularsız və ifşaedici alətlərsiz məxfi məlumatları verməyə imkan vermək"  məqsədilə yaradılıb. Alqoritmdə kriptosistem 52 ədəd olan bir dəst oyun kartından yaradılır. Bu alqoritm kifayət qədər etibarsız görünə bilər, amma  Şnayerin özünün sözlərinə görə, şifr hətta müasir kompüterlərlə və əla kripto analitikaya malik güclü hərbi rəqiblərin hücumuna dözə bilər və dünyada "karandaş və kağız"ın köməyi ilə reallaşdırılan ən yaxşı kriptoqrafiya alqoritmidir.
 
Bryus Şnayerin işlərindən biri olan Yarrou alqoritmi, psevdotəsadüfi sayların möhkəm generatoru kriptoqrafiyasıdır. O, alqoritmi "Counterpane Internet Security" şirkətində Con Kelsin və Nilsom Ferqusla birlikdə  hazırlayıb. Alqoritmin istifadəsi üçün lisenziyanın alınması tələb olunmur.
 
 
"Yarrou" alqoritminin hazırlanmasından sonra "Tətbiqi kriptoqrafiya" kitabında geniş təsvir edilmiş Fortuna alqoritmi meydana çıxdı.  Fortuna  da psevdotəsadüfi sayların möhkəm generatorları kriptoqrafiyasıdır. Alqoritm Bryus Şnayer və Nils Ferqyus tərəfindən hazırlanıb. Müəlliflərin sözlərinə görə, alqoritm "Tətbiqi kriptoqrafiya" kitabı üzərində iş zamanı yaradılmışdı və "Yarrou" alqoritminin əhəmiyyətli təkmilləşdirməsidir. Generator kimi sayğacın rejimində istənilən təhlükəsiz blok şifrindən istifadə etmək olar. Başqa sözlə, istifadəçi proqramın hər sorğusuna cavab olaraq generator ardıcıl həqiqi sayların şifrlənməsi vasitəsilə psevdotəsadüfi məlumatları istehsal edir. Bu halda ilk açar kimi ilk say istifadə olunur və hər sorğudan sonra açarın yenilənməsi olur: alqoritm köhnə açarın köməyi ilə 256 psevdotəsadüfi verilən yaradır və yeni açar kimi alınmış qiyməti istifadə edir. Bu hazırlanır ki, cinayətkar hətta əgər növbəti sorğudan sonra cari vəziyyət ona məlum olsa belə generatorun əvvəlki vəziyyətini öyrənə bilməsin.
Bryus Şnayerin həmmüəllifliyi ilə hazırlanan "Twofish" alqoritmi isə blok şifrləməsinin simmetrik alqoritmidir.  Açardan asılı olan qabaqcadan hesablanan S-bloklardan istifadə bu alqoritmin fərqləndirici xüsusiyyətidir. "Twofish" başqa alqoritmlərdən bəzi elementləri mənimsəyib.
 
 
"Threefish"  simmetrik blok kripto alqoritmi isə "Skein" heş-funksiyasında və mövcud blok şifrlərinə universal əvəzetmə kimi istifadə üçün 2008-ci ildə Bryus Şnayer tərəfindən yaradılıb. Şifrin hazırlamasının əsas prinsipləri yaddaşın minimal istifadəsi, 64 dərəcəli prosessorların işi altında reallaşdırma və optimallaşdırmanın sadəliyindən ibarət idi.
 
Cahangir Atakişiyev



Baxış sayı: 1684

© İstifadə edilərkən İctnews-a istinad olunmalıdır

Facebook Google Favorites.Live BobrDobr Delicious Twitter Propeller Diigo Yahoo Memori MoeMesto






10 Dekabr 2019

10/12/19
“Panasonic” Çində son 16 ildə ilk yeni zavod tikəcək

“Panasonic” şirkəti Çində son 16 ildə istehlak elektronikasının buraxılışı üzrə yeni zavod inşa edəcək.

10/12/19
Milyonlarla istifadəçi “WhatsApp” messencerinə girişdən məhrum olacaq

“WhatsApp” messenceri “Windows Phone” əməliyyat sistemi, “Android” və “iOS” platformalarının

10/12/19
İnternet fırıldaqçılarının sayı artıb

“Kasperski laboratoriyası” şirkəti internetdə fırıldaqçıların fəallığının artmasını əks etdirən tədqiqatı

10/12/19
“Windows 10 Mobile” sistemi üçün “Office” paketinin dəstəklənməsi dayandırılacaq

“Microsoft” korporasiyası tezliklə “Windows 10 Mobile” əməliyyat sistemi üçün “Office” əlav

09 12 2019

09/12/19
Beynəlxalq Kosmik Stansiyada robotlar üçün saxlanc yeri quraşdırılacaq

ABŞ Kosmik Agentliyi (NASA) Beynəlxalq Kosmik Stansiyanın kənar səthində avtomatik cihazların saxlanılmas

09/12/19
“Apple” şirkəti 2020-ci ildə beş yeni “iPhone” modeli təqdim edə bilər

“Apple” korporasiyası gələn il eyni vaxtda beş yeni nəsil “iPhone” modelini təqdim edə bilər. Bu haqda

09/12/19
“Sharp” şirkəti dünyada 240 hers ekran yenilənmə tezliyinə malik ilk smartfon təqdim edib

“Sharp” şirkəti dünyada 240 hers ekran yenilənmə tezliyinə malik ilk smartfon təqdim edib.

09/12/19
Ağacdan fiber-optik kabel hazırlanıb

İnformasiyanın sürətli ötürülməsi məqsədilə istifadə olunan müasir metal fiber-optik kabellər şüşə və

09/12/19
Düyməli mobil telefonlardan smartfonlara keçid kəllə-beyin travmalarının sayını artırıb

Smartfonların gündəlik həyata daxil olmağa başladığı 2000-ci ilin sonlarından mobil telefonlardan istifad

09/12/19
Çinin nəhəng radio teleskopu yerdən kənar həyatın axtarışlarına başlayıb

Çinin Quancjou əyalətində quraşdırılmış 500 metrlik “FAST” (Five hundred meter Aperture Spherical

09/12/19
“Bakutel 2019” sərgisində rekord izləyici: 25 minə yaxın insan sərgini ziyarət etdi

“Bakutel 2019” 25-ci Yubiley Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya, İnnovasiya və Yüksək Texnologiyalar

09/12/19
Alimlər ən uzun və mürəkkəb şifrləmə açarına müdaxilə etməyə nail olublar

Fransalı alimlər ən mürəkkəb şifrləmə açarına müdaxilə ediblər. Bundan ötrü onlar dünyada eyni 

09/12/19
Avropa İttifaqında “Libra” kriptovalyutasından istifadə qadağan edilib

Avropa İttifaqının maliyyə nazirləri dekabrın 5-də keçirilən görüşün yekunu olaraq özəl kriptovalyutaların

09/12/19
“Microsoft” 5 milyard dollarlıq saziş imzalayıb

“Microsoft” korporasiyası dünyanın ən böyük auditor şirkəti “KPMG” ilə əməkdaşlığa başlayıb. Auditor şirk

09/12/19
“WhatsApp” messencerinə yeni funksiya əlavə edilib

“WhatsApp” messencerinin proqramçıları “Any.do” xidməti ilə birgə messencerə yeni funksiya əlavə ediblər