12px13px15px17px
Tarix:23/09/15

ÇESTER KARLSON - çap texnologiyasında inqilab yaratdı



 

Dünyanın ilk kseroqrafik təsviri
 
 
 
"Persona" rubrikasında XX əsrin ən böyük ixtiralarından birinin yaradıcısı olan Çester Karlson haqqında söhbət açacağıq. O, elektroqrafiya adlandırılan çap üsulunu fikirləşdi. Bu əsasda yaradılan surətçıxarma aparatı ən çox ehtiyac duyulan qurğulardan oldu. Bildiyimiz kimi, hazırda da qurğu öz aktuallığını qoruyub saxlamaqdadır. Karlson bu ixtirası sayəsində adını çap texnologiyaları tarixinə qızıl hərflərlə yazdırdı.
 

Çester Karlson 1906-cı il, 8 fevral tarixində Sietldə İsveç mühacirinin ailəsində dünyaya gəlib. Atası və anası xəstə olduğundan Çester artıq on dörd  yaşından işləməyə və ailəyə maddi cəhətdən kömək etməyə başlayır. O, çətinliyə baxmayaraq "Riverside Junior College" kollecini bitirərək Kaliforniya Texnologiya İnstitutuna daxil olur. Karlson 1930-cu ildə fizika sahəsində bakalavr dərəcəsinə layiq görülür, 1936-cı ildə "New York Law School" hüquq təhsil müəssisəsinə qəbul olur.

O, Nyu-Yorkda "Bell Telephone Laboratories" laboratoriyasında çalışmağa başlayır. Ancaq böyük böhranın başlanması ilə vəziyyət dəyişir, gələcək ixtiraçı işdən çıxarılır. Bir ildən sonra Karlson  "PR Mallory Company" (hal-hazırda Duracell) şirkətində çalışmağa başlayır, tezliklə patent bölməsinin rəhbəri olur.
 
Kseroks aparatının yaradılması onun adı ilə bağlıdır

Karlson həmin bölmədə çalışan zaman sənədlərin surətinin çıxarılması problemi ilə qarşılaşır. O, kağıza təsvirlərin daşınmasının daha sürətli və rahat üsulunu tapmaq qərarına gəlir.

Lakin onu da qeyd etmək lazımdır ki, Çester əvvəldən bu sahə ilə yaxından maraqlanırdı. Belə ki, müsahibələrinin birində ondan niyə bu sahə üzrə tədqiqatlara başladığını soruşduqda belə cavab verir:
"Uşaqlıqdan mən təsviri incəsənətə laqeyd deyildim. Artıq məktəbin ilk siniflərində yazı maşını arzusunda idim. Böyük siniflərdə mən kimya ilə maraqlanırdım və həvəskar kimyaçılar üçün kiçik jurnalı çıxarmaq istəyirdim. Mən dərsdən sonra bir nəşriyyatçının yanında çalışırdım, o, mənə öz köhnə çap maşınını satdı. Faktiki olaraq mən onu maaşın yerinə aldım. Məhz bu məni başqa çap texnologiyaları haqqında düşünməyə vadar etdi. Mən kiçik bloknot götürdüm və vaxtaşırı bu məsələ ilə bağlı öz fikirlərimi qeyd etdim".
Bu qeydlər gələcəkdə ona ideyasını həyata keçirməkdə çox kömək edəcəkdi.

Çester Nyu-York İctimai kitabxanasında mövcud olan texniki ədəbiyyatları araşdırmağa başladı. Onun diqqətini bir macar aliminin işıq təsiri altında öz elektrik xüsusiyyətlərini dəyişdirən maddələrlə sınağı cəlb etdi. Elektroqrafiya ideyası belə yarandı.

Çester Karlson təcrübə aparırdı. İlk sınaqları istedadlı alim mətbəxdə, elmdən uzaq bir şəraitdə keçirirdi. Tezliklə o, Avstriya fiziki Otto ilə əməkdaşlıq etməyə başladı. O, bir müddətdən sonra şəxsi laboratoriyanı yaratdı. Çester böyük səylə və inamla çalışmaqda davam edirdi.

Bu sahədə  elmi nailiyyətləri ətraflı öyrəndikdən sonra o, şəxsi texnologiyasını 1938-ci ilin 22 oktyabrında tamamladı.

İlk vaxtda kserokopiya  kükürd qatı ilə örtülmüş sink plastinkada alınmışdı. O, statik yük və plastinkanın şüalanması vurulmuş yazılı şüşə vasitəsi ilə  kükürdün qatına yazını daşıdı. Yapışmış toz zərrələri oxumağa imkan verdi: "10-22-38 ASTORIA". Ancaq təkmil surətçıxarma texnologiyasına çatmaq üçün hələ illər lazım idi.

Çester Karlsona elektrostatik üsuldan istifadə etməyi uğur qazandırdı. Belə ki, ona qədər bu problemin həlli üçün fotoqrafik və kimyəvi proseslər tətbiq olunurdu. Bu üsuldan istifadə də uğursuzluqla nəticələnirdi.
Bu texnologiyaya patent 1942-ci il, 6 oktyabr tarixində alındı.
 
Onun ixtirası çap texnologiyaları sahəsində inqilab etdi

Çester Karlson "General Electric", "IBM", "RCA" kimi nüfuzlu şirkətlərə müraciət etdi, amma bu layihəyə sərmayə qoymağa cəlb edə bilmədi. Çester Karlsonun ixtirası heç kəsi maraqlandırmırdı. Yalnız 1944-cü ildə o, qeyri-kommersiya təşkilatı olan "Battelle Memorial Institute" ilə razılaşma imzaladı. Bu, dönüş nöqtəsi idi. Orada ona texnologiyanı təkmilləşdirməyi təklif etdilər və hətta bu prosesin adı üçün dəqiq söz tapdılar – "elektroqrafiya".

1947-ci ildə "Haloid Company" şirkəti ixtiraçı Çester Karlsondan surətçıxarma qurğusunun patentini satın aldı. Sənədlərin kopyalanması prosesi "xerography" (yunan dilində "xeros" – "quru" və "graphia" – "yazma") adlandırıldı, Karlson qurğunu "Xerox" adlandırmağı təklif etdi.

Şirkətin ilk surət aparatı "Model A" 1949-cu ildə çıxarılıb və 1959-cu ildə "Xerox 914" adlı ilk avtomatik ofis surətçıxarma qurğusu bazara çıxarılıb. Bu qurğu da sənədləri kağız üzərinə köçürməyə imkan verib. "Xerox 914" ilə şirkət sürətli inkişaf yoluna qədəm qoydu.

"Haloid" şirkətinin adı 1961-ci ildə "Xerox Corporation" adı ilə əvəz olundu. Ən müvəffəqiyyətli beynəlxalq korporasiyalardan birinin tarixi belə başlandı və "Xerox" faktiki olaraq brend oldu.

"Xerox 914" o qədər populyar idi ki, 1961-ci ildə şirkətin gəliri təxminən 60 milyon dollar təşkil etdi, 1965-ci ildə  artıq 500 milyon dolları ötürdü.

Bir neçə il ərzində surətçıxarma texnika bazarı çoxmilyardlı biznesə çevrildi və indi "Xerox"-dan başqa İT sənayesinin başqa nəhəngləri də bu bazarda işləyir.

İxtirası Karlson Çesterə 150 milyon dollar qazandırıb, ondan 100 milyonunu xeyriyyə işlərinə sərf edib.
Çester Karlson 1968-ci ilin 19 sentyabrında Nyu-Yorkda küçədə gəzinti zamanı qəfildən vəfat edib. Göründüyü kimi, istedadlı tədqiqatçı və ixtiraçı öz xəyalını həyata keçirib və nəsillərin minnətdarlığına layiq olan faydalı bir həyat yaşayıb.
 
Cahangir Atakişiyev
 
 



Baxış sayı: 517

© İstifadə edilərkən İctnews-a istinad olunmalıdır

Facebook Google Favorites.Live BobrDobr Delicious Twitter Propeller Diigo Yahoo Memori MoeMesto






24 Yanvar 2017

24/01/17
Terahers tezliklərdən istifadə məlumatların ötürülmə sürətini artıracaq

Taftsa Universitetinin mühəndisləri adi çip ölçüsündə yüksəksürətli modulyator yaradıblar. Modulyator otaq

24/01/17
“iPhone 8” smartfonunda yeni qoruma sistemi istifadəyə veriləcək

“KGI Securities” şirkətinin analitiki Min-Çi Kuo “Apple” korporasiyasının istifadəçinin biometrik eyniləşdirməsi

24/01/17
“iOS 11” istifadəçiləri qrup şəklində zənglərdən yararlana biləcəklər

Bütün “Apple” məhsulu həvəskarlarını gözəl sürpriz gözləyir. Belə ki, yeni “iOS 11” əməliyyat sistemi

24/01/17
“Nokia” yeni planşetini təqdim edəcək

“Nokia” brendi üzərində hüquqa sahib Finlandiyanın “HMD Global” şirkəti “iPad” planşetinin uğuruna

23 01 2017

23/01/17
Rabitə və yüksək texnologiyalar naziri Sumqayıtda vətəndaşlarla görüşəcək

Rabitə və yüksək texnologiyalar naziri Ramin Quluzadə  27.01.2017-ci il tarixdə saat  12:00-da Sumqayıt

23/01/17
“Samsung” görmə problemli insanlara kömək edəcək

Hazırda dünyada təxminən 300 milyon insan rəng korluğu xəstəliyindən əziyyət çəkir. Hər gün belə insanlar müəyyən 

23/01/17
Yaponiyada qoxunun ötürülməsi üçün virtual reallıq qurğusu yaradıblar

Vaxt ötdükcə virtual reallıq texnologiyaları adiləşir: artıq hamıya məlum virtual reallıq şlemi və ya əlcəkdən başqa bazara 

23/01/17
“LG G6” smartfonunun təqdimat vaxtı açıqlanıb

Cənubi Koreyanın elektronika nəhəngi “LG Electronics” şirkətinin yeni qabaqcıl “LG G6‍” smartfonunun rəsmi 

23/01/17
“5G” şəbəkələrinin dünya iqtisadiyyatına təsiri öyrənilib

“Qualcomm” şirkəti beşinci nəsil mobil rabitə şəbəkələrinin (5G) dünya iqtisadiyyatına və sosial aspektlərə təsirinə 

23/01/17
Rekord dərəcədə sürətli yaddaş elementi yaradılıb

Polşanın Belostok Universiteti və Niderlandın Radbud Universitetinin fizikləri informasiya bitini rekord dərəcədə sürətli 

23/01/17
Qrafen müqaviməti sıfıra bərabər materiala çevrilib

Kembric Universitetinin tədqiqatçıları qrafeni yüksək keçiriciyə - müqavimət qabiliyyəti sıfıra yaxın materiala çevirmə

23/01/17
Silikon robot ürək döyüntüsünə kömək edəcək

Harvard Universitetinin mütəxəssisləri Boston Uşaq Xəstəxanasının həkimləri ilə birlikdə ürək çatışmazlığı olan 

23/01/17
Yeni “iPad” planşetlərinin nümayişi bu ilin ikinci yarısında olacaq

Yeni “Apple iPad” planşet kompüter modellərinin təqdimatı əvvəllər nəzərdə tutulduğu kimi, 2017-ci ilin martında deyil, 

23/01/17
“Samsung” şirkəti “Galaxy Note 7” smartfonlarının partlama səbəbini açıqlayıb

“Samsung” korporasiyasının Seulda yerləşən mənzil-qərargahında keçirilmiş mətbuat konfransında “Galaxy Note 7” 

23/01/17
Məlumatların saxlanılması və işlənməsini bir elementdə birləşdirən çip yaradılıb

Fərdi kompüter arxitekturası (informasiya bir modulda saxlanılır, hesablamalar başqa modulda həyata keçirilir